Informacje

"Bliska" emisja

Ograniczony lasem teren powoduje brak odpowiedniego przewietrzania, a co za tym idzie kumulację zanieczyszczeń, które sami wyprodukowaliśmy. Zanieczyszczenie powietrza w okresie zimowym niejednokrotnie przekracza dopuszczalne normy. I należy uczciwie przyznać, że powodem takiego stanu rzeczy jest lekceważenie podstawowych zasad ekologii, zdrowia jak również ekonomii.
Niska emisja to termin określający emisję komunikacyjną, emisję pyłów i szkodliwych gazów pochodzącą z lokalnych kotłowni węglowych, i domowych pieców grzewczych, w których spalanie węgla odbywa się w nieefektywny sposób, najczęściej węglem o złej charakterystyce i niskich parametrach grzewczych. 
Jedynie ok. 250 budynków (czyli ¼) w Gminie jest opalanych paliwem gazowym lub olejem opałowym, co pozwala stwierdzić że w Kobiórze dymi ponad 750 kominów. Pytanie brzmi, z ilu z nich wydobywają się trujące nas wszystkich związki?
Każdego popołudnia w sezonie grzewczym można zauważyć jak BLISKO nas jest powstająca nad naszymi domami „chmura dymu”. Obserwujemy jak  dym wydobywający się z komina na wysokości kilku metrów załamuje się i przemieszczając się poziomo, wypełnia BLISKIE otoczenie naszych domów, szkół, terenu na którym przebywamy, powietrze którym wietrzymy pokoje lub oddychamy w czasie spaceru.
Wpływ źródeł niskiej emisji i jej skutki dla środowiska występują głównie poprzez zatrucie gleby i zieleni, zwiększenie ilości trujących substancji w warzywach i owocach  a  także  powodują niszczenie warstw zewnętrznych budynków. Niska emisja jest odpowiedzialna również za groźne powikłania, jak: choroby układu krążenia wywołane niedotlenieniem, alergie, bóle głowy, bezsenność, zwiększone ryzyko nowotworów,  nadumieralność.
Również w naszej gminie odnotowano wzrost zachorowań na nowotwory, szczególnie w rejonie Osiedla gdzie ponad 100 domów położonych jest w dużej kumulacji.

W związku ze znacznymi podwyżkami cen paliw ekologicznych – gazu, prądu, oleju, większość domów opalanych jest paliwem stałym. Węgiel nadal stanowi najbardziej ekonomiczne paliwo. Węgiel to jednocześnie najmniej komfortowy nośnik energii, a do ceny samego paliwa należało by doliczyć koszt transportu, zrzucenia węgla do kotłowni, koszt utylizacji odpadów (żużel) oraz nie ujęty w „rachunku” czas obsługi kotła, zależny od jego typu, jakości stosowanego paliwa i warunków pogodowych. Przy założeniu wszystkich tych kosztów może okazać się, że ogrzewanie paliwem gazowym nie jest wcale o wiele droższe. Na to musi się również złożyć szereg elementów (odpowiednia izolacja budynku, nowoczesny system ogrzewania. Ponadto obecnie są możliwe do zabudowy  niskoemisyjne kotły retortowe,  dzięki zastosowanej automatyce, która precyzyjnie dostosuje warunki ogrzewania do potrzeb, są one mało obsługowe, do spalania używa się  specjalnych sortymentów węgla. Są to paliwa dosyć drogie jednak podliczając wszystkie koszty, różnice cen zaczynają się zacierać.
Obecnie dla nowych budynków obowiązkiem jest wykonywanie świadectwa charakterystyki energetycznej, co pokazuje jak ważny jest to element gospodarki. Dla efektywnego oszczędzania energii cieplnej nasze domy winny być odpowiednio ocieplone, uszczelnione otwory drzwiowe i okienne jak również zmodernizowany i nowoczesny system centralnego ogrzewania. Termomodernizacja budynku pozwala  zaoszczędzić nawet 30% energii cieplnej. Można również wspomóc system instalacjami solarnymi, pompami ciepła i innymi metodami odnawialnych źródeł energii. Na tego typu ekologiczne przedsięwzięcia można ponadto uzyskać preferencyjne  linie kredytowe np. w Banku Ochrony Środowiska, a spłata może być dokonywana z oszczędności uzyskanych na energii.

Jest jednak większe zagrożenie niż spalanie  złej jakości węgla, to spalanie w domowych paleniskach różnego rodzaju odpadów. Z kominów domów, które posiadają własne systemy ogrzewania, wydobywa się wtedy charakterystyczny dym i nieprzyjemny, kwaśny zapach. Nierozsądni właściciele nie zważając na fatalne skutki swojego postępowania, pozbywają się zbędnych śmieci (butelek, opakowań plastikowych, kawałków mebli, laminatów, butów, worków, kolorowych gazet, starych opon) ogrzewając mieszkanie. Czy to jest jednak oszczędność? Spalanie odpadów i śmieci w kotłach na paliwa stałe jest przez renomowanych producentów zabronione. Powodem jest duża zawartość wilgoci, która może doprowadzić do korozji kotła, a spaliny powstające podczas spalania śmieci szybko i silnie zanieczyszczają kanały konwekcyjne kotła.
WFOŚiGW dofinansowuje podjętą na terenie naszego województwa kampanię „Niska emisja- wysokie ryzyko”. W publikacjach kampanii możemy się dowiedzieć, że co 3 mieszkaniec Śląska  i Zagłębia przyznaje się otwarcie do palenia odpadów. Spalanie odpadów w paleniskach domowych , w których dymy nie są w żaden sposób filtrowane powoduje przenikanie do środowiska w którym żyjemy niezwykle trujących i zanieczyszczających substancji.
Za szkodliwością wydostających się z kominów spalin przemawia dodatkowo fakt, że są one emitowane z niskich kominów, a w takiej sytuacji uniemożliwione zostaje wyniesienie zanieczyszczeń na duże odległości i ich rozproszenie przez wiatr, czego efektem jest lokalny wzrost substancji zanieczyszczających w powietrzu atmosferycznym.  Nie tak dawno Wojewódzka Stacja Epidemiologiczna ostrzegała o wielokrotnych przekroczeniach,  zalecano wręcz aby nie wychodzić z domów z dziećmi, osobom starszym i osobom które mają problemy z układem oddechowymSpalając 1 kilogram odpadów z polichlorku winylu PVC (butelki plastikowe, folie itp.) wytwarzamy aż 280 litrów gazowego chlorowodoru, który z parą wodną tworzy kwas solny. Trujemy siebie, trujemy ziemię w naszych ogrodach, a także niszczymy cenne surowce, które mogą zostać poddane recyklingowi. Spalanie śmieci jest również źródłem gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zmiany klimatyczne i globalne ocieplenie. Stężenie dioksyn i furanów w wydobywającym się z domowych kominów dymie może  tysiąc razy przekraczać normę przyjętą dla spalarni śmieci.
W naszej lokalnej społeczności również można to zauważyć,  oprócz dającego się wyczuć śmierdzącego, gryzącego dymu, statystyki ilości odpadów wywożonych latem  w porównaniu do odpadów  wywożonych w sezonie zimowym gdy działają nasze domowe „spalarnie odpadów” są dużo wyższe.

Na podstawie przeprowadzonej jesienią 2006 r. szerokiej ankietyzacji (ponad 900 posesji) zebrano materiał, który pozwolił gminie zlecić w 2007 r. opracowanie, tzw. „Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dla Gminy Kobiór”, Program został opracowany przez Fundację Eko-generacja z Mikołowa. Program zakładał, w ciągu 5 lat wymianę na 300 posesjach na terenie Kobióra, przestarzałych kotłów węglowych na kotły ekologiczne nowej generacji. Koszty całej operacji wyliczono w programie – wg cen obowiązujących w połowie 2007 r. -  na kwotę ponad 4,5 miliona zł.! Rada Gminy stwierdziła jednakże, wobec zbyt dużego kosztu wdrożenia „Programu”, zmiany zasad dofinansowania przez WFOŚiGW, planowanych w najbliższych latach dużych przedsięwzięć jak: rozbudowa szkoły, dalsza budowa kanalizacji i rozbudowa oczyszczalni ścieków „Wschód”, że Gmina nie jest w stanie z własnych środków „unieść’ tak dużego zadania.
W związku ze zwiększonym popytem na paliwo stosowane w nowoczesnych kotłach retortowych wystąpił problem z dostępnością eko-groszku a cena kilkakrotnie wzrosła. Pojawiają się sygnały, że cześć mieszkańców „powróciła” do używania kotłów z rusztem, w których jest możliwość palenia gorszych sortymentów węgla. Co może sugerować, że wymiana kotłów nie jest jedynym najwłaściwszym sposobem na ograniczenie  niskiej emisji.
Najlepszym sposobem na walkę z zanieczyszczeniem powietrza w wyniku niskiej emisji jest wysoka świadomość ekologiczna mieszkańców.  W związku ze specyfiką naszej gminy tym bardziej powinniśmy się zastanowić nad tym co wrzucamy do pieców i jakie to daje efekty.

opracowała Agnieszka Szczyrbowska
ochrona środowiska Urzędu Gminy Kobiór